КӘСІПТІК ПРАКТИКА ҰЙЫМДАСТЫРУ

Оқу - өндірістік жұмыстарды  ұйымдастыруда басшылықка алынатын негізгі қалаушы құжаттар:

- ҚР МЖБС оқу жоспары;

- Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығы;

- Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 6 сәуірдегі

 № 130 бұйрығы;

- Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 29 қаңтардағы № 107 бұйрығы;

- Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 21 қаңтардағы № 50 бұйрығы;

- Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2021 жылғы 18 мамырдағы № 222 бұйрығы.

  Негізгі қалаушы құжаттар негізінде колледждің оқу-өндірістік қызметін реттейтін ішкі нормативтік құжаттар әзірленді:

- мамандықтар бойынша оқу жоспарлар;

- оқу жұмыс бағдарламалары;

- Білім алушылардың кәсіби тәжірибесің ұйымдастыру Ереже;

- және басқада кәсіби тәжірибелерін реттейтін құжаттар.

Өндірістік және оқу тәжірибелері көлемі мен мерзімі мамандықтар бойынша оқу жұмыс жоспарына және оқу процесінің графигіне сәйкес өткізіледі. Өндірістік оқыту зертханалар мен  шеберханаларда, оқу-шаруашылықтарыңда және өңдірістегі мамандықтардың филиалдарыңда өткізіледі:

- 08410100-«Ветеринария», 07210100-Ет және ет өнімдерін өндіру мамандықтары – ветеринарлық клиника, оқу шаруашылығында және «Шамшырақ» АШӨК базасында ашылған филиалда;

- 04110100-«Есеп және аудит», 06130100-«Бағдарламалық қамтамасыз ету (түрлері бойынша)» мамандықтары – компьютерлік зертханаларыңда және «IT Group Operating» ЖШС оқу орталығында;

- 07130200-«Электрмен қамтамасыз ету (салалар бойынша)» мамандығы – зертханада және «Орал трансформатор заводы» ЖШС базасыңда;

- 07161300-«Автомобиль көлігіне техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану», 10410300-«Автомобиль көлігінде тасымалдауды ұйымдастыру және қозғалысты басқару» мамандықтары – шеберханаларда, «Орал Ардақтау» оқу орталығы және  «Шамшырақ» АШӨК базаларыңда ашылған филиалдарда; «УралТехСервис» ЖШС шеберханаларыңда.

Тәжірибенің барлық түрі Мемлекеттік стандарттарға, оқу жұмыс жоспарларына сәйкес «Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары үшін кәсіптік практиканы ұйымдастыру мен өткізу қағидаларын және практика базалары ретінде кәсіпорындарды (ұйымдарды) айқындау қағидаларын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 29 қаңтардағы №107 бұйрығына сәйкес және  оқу жұмыс бағдарламаларына сәйкес жүргізіліп келеді.

Арнайы пәндер оқытушылары (тәжірибе жетекшілері) мамандық бойынша кәсіптік тәжірибеге арналған оқу бағдарламаларын дайындайды. Барлық бағдарламалар әдістемелік кенесте қаралып, бекітіледі. 2022 – 2023 оқу жылының оқу бағдарламалары «Орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының педагогтері жүргізу үшін міндетті құжаттардың тізбесін және олардың нысандарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің бұйрығына сәйкес құрылып, пәндік циклдық отырысыңда бағдарламаның мазмұны келісіліп және ұйым колледж директорымен бекітілді.

Оқу практикасы аяқталғаннан кейін білім алушыларға ҚР Білім және ғылым министрінің № 125 бұйрығымен бекітілген «Техникалық және кәсіптік, орта оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында білім алушылардың үлгерімін ағымдағы бақылау, аралық және қорытынды аттестаттау жүргізудің үлгілік қағидаларына» сәйкес сынақ негізінде баға қойылған.

Колледж білім алушыларының оқу практикаларын орындау есебі ҚР БжҒМ 2007 жылғы 23 қазандағы № 502 бұйрығымен (2020 жылға дейінгі ((ҚР БжҒМ 06.04.2020ж. №130 бұйрығы) бекітілген Білім беру ұйымдары білім беру қызметінде пайдаланатын қатаң есептіліктегі құжаттардың нысанына сәйкес өндірістік оқыту есебінің журналында тіркелініп, жартыжылдық және жылдық қорытындылары шығарылған.

Аталынған қағиданың 3-тарауы, 36-тармағына сәйкес колледж білім алушыларының кәсіптік практикасына өтулері үшін өндірістік базалармен шарттары кәсіптік практика басталуынан бір ай бұрын жасалынып, қағиданың 1-қосымшасына сәйкес кәсіптік практикаға жолдама беріледі. Практика аяқталысымен 2-қосымшасына сәйкес кәсіптік практикадан өтуі туралы күнделік-есеп жасалынған.

Тәжірибеден өту кезеңінде білім алушыға оның атқарған жұмыстары бойынша кәсіпорын басшылары құжаттамалар қатарында пікір-мінездемелер береді. Мінездемеде практиканттың кәсіби мүмкіндігі, жаңа бағдарламалар мен құжаттарды игеру мүмкіндігі, жалпы жұмысқа қабілеттілігі туралы деректер келтіріледі.

Білім алушыларды тәжірибенің барлық түрлеріне (оқу практикасынан басқа) жіберу практикадан өту мерзімдерін, практика базасын және практика басшысын көрсете отырып, директордың бұйрығымен ресімделеді. Бұйрықтың жобасын кадрлар бөлімі енгізеді. Директордың оқу-өндірістік жұмыс жөніндегі орынбасарының және бөлім меңгерушісінің білім алушыларды практика базалары бойынша директордың атына бөлу туралы қызметтік жазбасы негіз болып табылады. Оқушыларды практикаға бөлуді тәжірибе жетекшісі мыналарды ескере отырып жүргізеді:

- кәсіпорынның мамандық бейініне сәйкестігі;

- колледждің оқу-тәжірибелік және базалық шаруашылықтарының орындары;

- кәсіпорындардың сұраныстары;

- базалық кәсіпорындар бөлген орындар.

Тәжірибе жетекшілері білім алушылардың кәсіпорынға уақтылы келуін, тәлімгерлердің уақтылы тағайындауды және олардың құзыретіне кіретін басқа да мәселелерді бақылайды. Жетекшілер кәсіпорын әкімшілігінен білім алушылардың өндірістік практикасы барысында алдын алу және түзету іс-әрекеттерін уақтылы жүргізу үшін қандай да бір талаптардың туындағанын анықтайды. Тексеру нәтижелері бойынша тәжірибе жетекшілері анықталған кемшіліктерді жою және оларды жою бойынша ұсыныстар мен қорытындылар жасалатын акт жасайды. Тексеру нәтижелері пәндік-циклдік комиссияның отырыстарында талқыланады, ал өзекті мәселелер колледждің педагогикалық кеңесіне шығарылады. Практика жетекшілері мен білім алушылардың есептілігі кәсіптік практиканы ұйымдастыру туралы Ережеге сәйкес жүргізіледі. Осы ереже ҚР БҒМ бұйрықтары негізінде әзірленді (Қосымша 1).

Оқу-өндірістік жұмыс колледждің оқу үрдісінің кестесіне сәйкес колледж базасында және облыстық, қалалық мекемелерінде өткізілді.

       Кәсіби практикалар ұйымдастыру туралы 40 келісім, әлеуметтік серіктестік туралы 9 келісім  және өндірісте мамандықтар филиалын ашу туралы 2 келісім, дуалды оқыту бойынша 17 келісім, өндіріс есебінен оқытуға 3 келісім жасалды.

Өндірістік практика Колледж мен кәсіпорын арасында жасалған шарт негізінде жұмыс берушілер ұсынатын дербес жұмыс орындарындағы мамандықтардың бағыттары мен бейініне сәйкес келетін ұйымдарда жүргізіледі. Ол оқу процесінде алған білімдерін шоғырландыруға, практикалық дағдыларды игеруге және озық тәжірибені игеруге бағытталған.

Өндірістік практикадан өту негізгі базалары: «КПО б.в.», «Урал ТехСервис» ЖШС, «Кублей» ЖШС, «БҚЭЖТК» АҚ, «Орал трансформатор заводы» ЖШС, БҚ ЭЖТК Тайпақ, «Самрук Сервис» Басқарушы компаниясы ЖШС, «Ақсайгазсервис» АҚ, БҚ ТЭК, «Ақсайгазпромэнерго» АҚ, ЖШС «Уральскстройинвест», «Ветеринария бөлімі, Орал қ.», БҚО аудандық ветеринария бөлімдері, АҚ «Интергаз Центральная Азия», «КазБурГаз» АҚ, «БГС» ЖШС, «Электромонтаж» АҚ және басқа да көптеген өндірістер таңдалады. Аталған мекемелерге шаруашылық нысандарына саяхаттар ұйымдастырылып, қорытындысы бойынша есеп жазылып, студенттердің белсенділігі бағаланады. Директордың оқу-өңдірістік жұмысы жөніңдегі орынбасардың оқу жылына арналған жоспары оқу-өндірістік жұмыстың барлық бағытын қамтиды (Қосымша 7).

2020-2021 оқу жылында 523 білім алушының барлығы өндіріс базаларында кәсіптік практикадан өтті. Өндірістік оқытудың және практиканың қорытындысы бойынша 523 білім алушы 99,6% үлгерім көрсеткішін көрсетті. Соның ішінде 182-і өте жақсы, 297-і жақсы, 42-сы қанағат бағасына ие болып, 91,5% білім сапасын көрсетті.

2021-2022 оқу жылында 596 білім алушының барлығы өндіріс базаларында кәсіптік практикадан өтті. Өндірістік оқытудың және практиканың қорытындысы бойынша 596 білім алушы 100% үлгерім көрсеткішін көрсетті. Соның ішінде 191-і өте жақсы, 349-і жақсы, 56-сы қанағат бағасына ие болып, 91% білім сапасын көрсетті.

2022-2023 оқу жылы (01 қаңтардағы жағдай бойынша) 204 білім алушының барлығы өндіріс базаларында кәсіптік практикадан өтті. Өндірістік оқытудың және практиканың қорытындысы бойынша 100% үлгерім көрсеткішін көрсетті. Соның ішінде 71-і өте жақсы, 127-і жақсы, 6-сы қанағат бағасына ие болып, 100% білім сапасын көрсетті.

Тәжірибе қорытыңдылары:

Мамаңдықтар бойынша практика базасымен қамтылуы:

Өңдіріс орыңдарымен жасалған Меморандумдар және әлеуметтік серіктестік туралы келісім шарттар:

Өңдірісте мамаңдықтардың филиалың ашуға жасалған келісім шарттар:

          Қарастырылып отырған кезеңде әлеуметтік әріптестік шеңберінде кәсіпорын қаражаты есебінен мамандар даярлауға шарттар жасалды:

«Дуальды оқытуды ұйымдастыру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 21 қаңтардағы № 50 бұйрығына сәйкес өндірістік оқу немесе кәсіптік практика өткізу үшін «Мектепке дейінгі ұйымдар, орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары үшін білім беру қызметтерін көрсетудің үлгілік шартының, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары үшін кәсіптік практиканы өткізуге арналған үлгілік шарттың және дуальды оқыту туралы» үлгілік шарттың нысандарын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 28 қаңтардағы № 93 бұйрығының 5-қосымшасына сәйкес дуальды оқыту туралы «Білім беру үйымы», «Білім алушы», «Кәсіпкер» арасында 3 жақтық шарттар жасалынған. 2013 жылдан бастап дуалды оқытуға келесі мекемелер қатысады, барлығы 17 мекеме, олар: «Урал ТехСервис» ЖШС, «Ізденіс» ЖШС, «Пассажир-Авто» ЖШС, «Уральскагрореммаш» АҚ, «Ардактау» оқу орталығы, «Казахавтодор» ММ, «КазАвтожол» БҚОФ, «Ғылыми ветеринарлық станциясы», «БҚО бойынша ветеринарлық басқармасы», «Орал трансформатор заводы» ЖШС, «IT Group Operating» ЖШС, «Шамшырақ» АШӨК, «Емханат» ҚШ, «Строй ТехноГрупп» ЖШС, «R-center» ЖШС, «РемСтройТех» ЖШС, «Бокей-орда ветеринарлық станциясы» (Қосымша 8).

Дуалды оқыту бойынша контингент:

Дуалды оқыту кезінде өндіріс орнынан тағайындалған тәлімгерлер

Колледждің бітірушілерді жұмысқа орналастыруға жәрдемдесуі

Колледжде бітірушілерді жұмысқа орналастыруға жәрдемдесу төмендегі бағыттарда жүреді:

- алдын ала дайындық, талдау жұмыстарының нәтижесінде түрлі мекемелер мен ұжымдарға бірлесе жұмыс жасау мақсатында келісім шарт жасау үшін ұсыныс-хат жіберіледі.

- жұмысқа орналастыру мүмкіндігі бар мекемелер мен ұжымдарға оқушыларды өндірістік практикаға жіберу;

- оқушыларға орыс, қазақ, ағылшын тілінде түйіндеме жасауға көмектесу;

- бітірушілермен кездесу, семинар-тренинг, ашық есік күнін өткізу;

- еңбекке орналастыру орталықтарымен бірігіп қызмет жасау;

- бітіруші түлектер жұмысқа орналасқан мекемелер мен ұжымдармен байланыс орнату.

2021-2022 оқу жылында колледж түліктерімен 5 шара өткізілді.

Оқу жылдары бойынша жұмысқа орналасқан түлектер саны (Қосымша 9)

2019-2020 оқу жылының бітіруші түлектерінің жұмысқа орналасуы

2020-2021 оқу жылының бітіруші түлектерінің жұмысқа орналасуы

2021-2022 оқу жылының бітіруші түлектерінің жұмысқа орналасуы

Түлектерді жұмысқа орналастыру көрсеткіштері Мемлекеттік зейнетақы төлемдерінің мәліметтері бойынша берілген. Оқуды жалғастырған, жұмыс істейтін, сондай-ақ жарлықта және ҚР Қарулы Күштері қатарында жүрген түлектердің анықтамалары қосымша ұсынылады (Қосымша 10).